20 Indringers en Onverlaten

◊◊◊

Als de oogst voorbij is gaat de enorme niendeur nog maar zelden open. In het onderste kwart is een kleine opening waardoor iedereen naar binnen komt. Mijn vader moet dan wel goed bukken.

Als het gaat vriezen wordt de niendeur even iets verder geopend. De koeien gaan op stal, in het gareel ter linker en rechterzijde van de grote deel. Er is plek voor een stuk of dertig, misschien veertig beesten die in het gareel worden gebracht. Zij brengen een gezellige en behaaglijke sfeer in huis. De kou gaat uit de lucht, alleen hun lijvige geur al roept warmte op. Ze schudden wat aan hun halsband, de ketting begint te rammelen, en de ring die hen met de wrijfpaal verbindt maakt knarsende geluidjes. Af en toe begint het flatsen, en dan spettert achter hun rug de ene vlaai na de andere in de grup. Als dan ook de goot aan de zijkant is vol gestraald wordt het weer een tijdje wat rustiger. Het is een orkestraal stelletje. Alles wat zij doen heeft een aanstekelijke werking op de anderen, die met gevoel voor ritmiek invallen. Er schijnen een of meer aanstichters te zijn, de dirigenten en koormeesters. Belhamels in koeienland, laat de boer weten, maar die heb ik nooit zelfstandig kunnen spotten. Ik zie wel dat er verschillen zijn, op den duur zelfs een verschil in karakter. Sommige koeien lonken verleidelijk met hun bolle ogen, in de hoop over hun neus geaaid te worden. Of achter hun oor gekrabbeld. Achteraf vermoed ik dat zo’n gebaar door hen als uitheemse, stadse fratsen wordt waargenomen. De vertrouwdheid van de boer en zijn vrouw reikt veel verder, zij trekken elke dag schommelend op hun driepoot ritmisch aan de talloze tieten. Zij weten ook wie Rietje is, wie Klaasje en wie Janneke. Ik begrijp dat het om hun extended family gaat. Zij dragen de namen van tantes gaat, en oudtantes, tot in het derde geslacht. Die schijnen daar geen moeite mee te hebben, een extra petekind erbij, en dan nog wel eentje die brood op de plank brengt. Daar kun je een eer in stellen.

◊◊◊

Bij binnenkomst vanaf de niendeur is onmiddellijk rechts een afgescheiden stalling voor de vier paarden, met daarboven een haveropslag. Éen voor de kerkgang, twee voor het zware werk, en nog een die logeert om nieuwe ijzers te krijgen, want buiten is ook een kleine werkplaats met een smidse.

Er is een buitenstal voor kalverende koeien en een varkensstal, waarin ook weer een kraamkamer waar het hele jaar door biggetjes ter wereld komen in worpen van 8 tot 12 stuks. De moederlijven blijken daarop berekend.

◊◊◊

De autochtone menselijke have van de boerderij bestaat uit de boer en zijn vrouw, die kinderloos zijn gebleven, een iets jongere broer van de boer, een in het zwart geklede opoe, de moeder van de boerin, en twee knechts, broers, zonen van een noaber waar ze er een paar over hebben.

◊◊◊

Zwarte opoe heeft zich schuilgehouden en wordt pas op de tweede of derde dag van onze aankomst ontdekt. Ze bewoonde in de opkamer een bedstee, die zij nu aan mijn ouders heeft moeten afstaan. Daar is ze slecht over te spreken. Dat vreemdelingen zich nestelen op haar erfgoed en dan nog wel in haar eigen bedstee is sinds mensenheugenis niet voorgekomen. Voor een noaber, vooruit, daar kun je nog wel eens genereus uit de hoek komen, maar voor stadse leu, oet Hengel, nee dus. Uit protest komt ze niet aan tafel en weigert ze met wie dan ook een woord te wisselen. Ook niet tegen haar eigen dochter en schoonzoon. Als je het bij een tukker verbruid hebt, dan zul je dat weten ook.

◊◊◊

Mijn ouders proberen het tij te keren. Mijn broers en ik slapen op de hooizolder boven de deel, en zij voegen zich nu bij ons. In de tegenoverliggende hoek wordt een groot gordijn opgehangen. Daarachter is in een half uurtje hun master bedroom ingericht. Opoe kan terugkeren naar de bedstee in de opkamer. Maar echt goed komt het niet meer tussen haar en ons.

◊◊◊

Opoe is het gewoon om ‘s-ochtends de kippen te voeren. Maar mijn moeder haalt het in haar hoofd om dat in de vroege ochtend even te doen samen met mij. Ze heeft iets met kippen, een achterdochtige, mooie jonge hen weet ze aan te halen en op haar schoot te nemen. Het is nog iets uit haar kinderjaren, begrijp ik. En ik zal toch ook zo snel mogelijk moeten leren om mijn handen uit de mouwen te steken, vindt ze. “Op de boerderij kom je altijd handen te kort, jij moet ook je steentje bijdragen”. Dat idee spreekt me zeker aan.

◊◊◊

De volgende ochtend ga ik nog voor het ontbijt als eerste op pad, vul een emmer met kippenvoer, en werp in het kippenhok met gulle hand mijn gaven in den ronde. De achterdocht die ik even bij het kippenvolk meen waar te nemen jegens de indringer maakt plaats voor een dolle vreugde. Aan het opgewonden gekakel lijkt geen eind te komen.

De emmer begint al leeg te raken als zwarte opoe naar buiten komt gerend, en onmiddellijk daarachter, vanuit de keukendeur, mijn moeder. Hier is onraad. Opoe grist de emmer uit mijn vingers en duwt mij ruw het hok uit. Zij keert ons beiden zonder een woord de rug toe en verdwijnt met emmer door de niendeur. Misschien zegt ze niets omdat wij geen woord Twents spreken en zij geen woord Nederlands.

◊◊◊

“Het is eigenlijk haar taak” legt mijn moeder uit. “Wij zitten haar weer behoorlijk in de weg. We mogen haar dit niet uit handen nemen.”

Het begint voor mij allemaal behoorlijk complex te worden. “Ze hadden erg veel honger” zeg ik ter vermijding van verdere complicaties. “Kippen hebben altijd honger” legt zij uit. “Die blijven gewoon dooreten.  Ze hebben nu al veel te veel gehad. Ze mogen elk niet meer dan een klein handje”.

“Als ze vol zitten dan houden ze toch vanzelf op?” vraag ik. “Ze gaan door” zegt mijn moeder. “Tot ze uit elkaar klappen”. We lopen terug naar de keuken en mijn moeder gaat in overleg met de boerin. Ook die heeft niet kunnen voorzien welk onheil door de oetleu kan worden aangericht aan wie gastvrijheid is geboden.

Na het ontbijt spoed ik mij weer naar buiten en zoek een boomstam met zicht op het kippenhok. Verwachtingsvol zet ik mij neer. Dan volgt de eerste klap.

◊◊◊

Een reactie op “20 Indringers en Onverlaten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s