27 Genadeschot in het varkenskot

◊◊◊

De Duitse pelotonscommandant heeft zijn oog laten vallen op een fors gebouwd zwijn. Hij trippelt nieuwsgierig en met kleine pretoogjes aan een touw over het erf en snuffelt aan mijn klompen. De boer acht zijn tijd gekomen. Hij heeft hem blinkend opgepoetst, gereed om mee ter veemarkt te gaan. Maar nu laat het inladen op zich wachten. Midden op het erf vindt een handjeklap plaats. Soldaten verzamelen zich en het duurt niet lang of een gejuich gaat op. Het dier is rechtmatig in Duitse handen overgegaan en wordt in verwondering weer teruggeleid naar zijn stalgenoten. Hij krijgt van enkele soldaten nog een bemoedigend klopje op de schouder. Het is geen Duitse overwinning die de krant zal halen, maar toch. Soldaten, het is bekend, marcheren niet op de muziek maar op hun maag.

◊◊◊

Het beest zal, zo staat vast, al de volgende dag op ditzelfde boerenerf worden geslacht. Ik ken hem een beetje. Het is een nieuwsgierig type, altijd de neus iets omhoog, op onderzoek. Maar een uitje naar de markt zit er voor hem niet meer in. Hij verdient beter.

◊◊◊

De Duitse kok kan niet delen in de opwinding. Hij kijkt norsig, frommelt aan zijn geruite broek, en laat voor het front van de troepen publiekelijk weten niet beschikbaar te zijn als slachter en slager. Dat werk hoort thuis in een andere bedrijfstak. Hij heeft er niet voor gestudeerd. De corporatieve gedachte heeft in zijn wereld der ambachten van oudsher veel aanhang.

◊◊◊

De commandant wordt door dit bericht verrast. En niet alleen hij. Het bataljon valt stil. Dit kan wel eens uitlopen op insubordinatie, of is het dienstweigering? Het land is in oorlog! De kok strijkt met nu beide handen over de massieve voorschoot, met de palmen over zijn dijen, daarna met de rug over zijn billen. Ik heb hem vaker zo gezien, wanneer de soldaten zich al aan tafel hebben gezet maar de potten nog even op het vuur moeten doorpruttelen. En daar gaat, ik zie het aankomen, een hand naar zijn voorhoofd. Het zweet is uitgebroken.

◊◊◊

Onze boer komt te hulp. Hij heeft al een leer en andere hulpmiddelen aangeboden, nu blijkt hij ook bereid de slacht voor zijn rekening te nemen. Alleen als de commandant morgen persoonlijk het genadeschot lost. Ook de boer heeft zijn gevoeligheden. Ik weet niet of zijn varkens ook namen hebben, zoals de koeien, maar de persoonlijke band is er niet minder om.

◊◊◊

De commandant is de enige beschikbare officier, en ook de enige in het peloton die echt heeft leren schieten, en stemt toe. Alle partijen zijn opgelucht. Ook de boer, want voor hem staat er veel op het spel. Hij kan er geen slager uit het dorp bij halen. Alle vlees is op de bon. De chef voedseldistributie op het gemeentehuis is in deze tijden een man van aanzienlijk meer gewicht dan een Duitse proclamaties opspijkerende burgemeester. Als die diehard hier lucht van gaat krijgen zijn de boetes en lijfstraffen niet mis. Zoiets gaat hogerop, en moet gemeld worden aan de Ortskommandant in Hengelo. Er is weliswaar een gedoogbeleid jegens de omvangrijke zwarte handel, waar vrijwel iedereen een graantje meepikt. Maar dan gaat het om onsjes, een enkel pondje, niet om een bulkgoed van tweehonderd kilo of meer. Dat is zware jongens werk.

◊◊◊

Het grote nieuws bereikt die avond ook mijn vader als hij van zijn werk thuiskomt. Mijn moeder is in staat van verrukking, zij zal met de boerin aan de slag gaan om oren, snuit, tong, hersenen, klieren, ingewanden, poten, darmen en wat al niet om te zetten in een onafzienbare reeks van lekkernijen. Zij is vertrouwd met dit herfstfestijn, een slachtpartij die in haar jeugd ook op het Brabantse platteland meer nog dan het Carnaval, ziel en zaligheid in beroering bracht. De boerinnen uit de noaberschap zijn al op de hoogte gesteld en zullen morgen ook van de partij zijn. De commandant weet kennelijk ook van huis uit welke mores dan zullen gelden. Een tiende van de keukenopbrengst is voor de vrouwenploeg.

◊◊◊

Mijn vader maakt zich zorgen. De karbonnades en de hammen zullen misschien door de Duitse kok zelf worden uitgesneden. Die gaan dan aan zijn neus voorbij. Hoeveel jaar is het al niet geleden dat hij een lekker stuk vlees op zijn bord heeft gehad? Hij gaat op zoek naar zijn schaakvriend, en keert opgelucht terug. Hij heeft zich een eigen taak toegemeten en hoopt hiermee ook onder het tiendrecht te vallen.

◊◊◊

Op de vroege zaterdagochtend dwalen niet alleen enkele boerinnen over het erf, maar al snel ook de mannelijke noabers. Tegen achten doet de commandant zijn intrede, laadt somber zijn Luger pistool, en treedt het varkenskot binnen. Vier soldaten houden buiten de wacht. Het genadeschot klinkt, nog een tweede, even klinkt een hoog gegil en dan slepen de vier mannen het varken naar buiten. Hij krijgt een paar emmers water over zich heen en de stoet trekt naar het washok, waar mijn moeder een grote zinken teil heeft opgezet. Voor zijn poten,  zijn kop, zijn buik en zijn vrolijke krulstaart is geen plaats. Er staan twee weckketels op met kokend water. Daaruit wordt het dampende water over hem uitgeschonken. Hij gaat bij mijn moeder in bad. Het bad waarin ik en mijn broers op andere Zaterdagen tegen de avond om beurten plaatsnemen om door haar stevig te worden afgeschrobd en in een dikke baddoek gewikkeld. Eerst mijn oudste broer, dan de tweede, en ik, als jongste op de vaste derde plaats.

◊◊◊

Als ik eindelijk aan de beurt ben is het badwater lauw, er drijven verschaalde zeepvlokken rond. Zij doen me denken aan de vreselijke vellen op de vanillevla van ons standaard toetje. Die kan ik nog afschuiven naar mijn oudste broer, die mij zo zijn vergevorderde staat van mannelijkheid bevestigt. Met verschaalde zeepvlokken kan ik geen kant op.

◊◊◊

Maar nu ligt daar de Grote Snuitemans, als eerste in ons bad. Mijn moeder zet het op een schrobben. Ik vrees nu op de vierde plaats te zullen belanden. Hij krijgt nog meer heet water over zich heen, en laat dan enkele stevige scheten. Het klinkt als een uiting van welbehagen. Mijn moeder weet van geen wijken.

◊◊◊

Ook mijn vader komt nu ook het washok binnen. Hij haakt zijn dubbele leren polijstriem aan de wand, zoekt een plaats voor zijn slijpsteen, en bereidt zich met theatrale gebaren en een collectie open scheermessen voor op het grote werk. Ik kan mijn ogen niet geloven. Het edele carbonstaal uit Solingen, dat wij niet  eens mogen aanraken, waarmee hij een cigarettenvloei met éen hand kan doorklieven, dat wordt nu ingezet op deze Koning Snuitemans?

◊◊◊

Maar als deze koning tot op zijn formidabele teelballen en gekroonde anus is opgeborsteld komt mijn vader in actie. Hij knielt, grijpt een varkensoor, en snijdt met éen snelle beweging drie varkensharen doormidden. Hij glimlacht tevreden. Daarna begint het scheren. Het is een hele lap. De publieke belangstelling neemt erg snel af, de noabers hebben weinig op met deze stadse fratsen. Zo’n beest hoor je even af te vlammen en klaar is Kees. Ze gaan op zoek naar een kop surrogaatkoffie.

◊◊◊

De perfectionist in mijn vader is wakker geworden. De strijksteen en de polijstriem komen er nog een aantal keren aan te pas. Als hij begint aan een tweede scheerronde komt de commandant binnen en maakt er een eind aan. Waarschijnlijk hebben de naobers hem ingelicht. Mijn vader blijkt zich ook nog eens in de vingers te hebben gesneden. Lichamelijk en geestelijk gewond trekt hij zijn handen af van het gebeuren.

◊◊◊

De roze dikzak wordt uit bad gehesen en buiten hoog op de leer gespalkt.  Als een Here Jezus zijn nu zijn voorpoten ten hemel geheven. De teil is schoongespoeld, de weckketels ernaast en nog een stuk of wat melkemmers. Onze boer ritst de buik open. Naobers snijden links en rechts de organen eruit, dan valt met een grote spetter het darmenstelsel in onze teil. De boerin en haar helpsters lopen af en aan en met het uur raakt het varken verder uitgekleed.

◊◊◊

De Duitse kok kijkt in de verte toe. Hij is ontmaskerd als een ordinaire currywurst man, die zelfs voor een koksdiploma nooit is opgegaan. De noabers hebben ongevraagd hun messen getrokken, fileren, trancheren en hakken het vlees in panklare delen. De commandant weet wat hem nu te doen staat. Iedereen die meegeholpen heeft krijgt wat mee naar huis. Ook mijn vader, vijf karbonaatjes en een halve meter braadworst. Mijn moeder krijgt de twee varkensoren waarvan ze er éen ruilt met de boerin. Tegen een stevige dikke bloedworst, gevuld met veel koren en spekjes. Een rijke oogst. De noabers zijn ook tevreden. Hun oorlogsbuit is veel bescheidener, maar er is geen afgunst. De Twentse noaberschap heeft erkenning gekregen van deze Oosterburen. Zij hebben hun gerechte plaats in het jaarlijkse slachtfeest weten te behouden.

◊◊◊

Die avond hoeven mijn broers en ik niet in bad. De wasteil hangt buiten te drogen. Morgen zal onderzocht worden of ook de laatste sporen van Schetemans door de wind zijn meegenomen. Zondag is karbonadendag.

◊◊◊

6 thoughts on “27 Genadeschot in het varkenskot

  1. O jee, dan moet ik weer eens aan de slag, maar ook nog eerst even de relatie Teulings-Sneevliet verder ophelderen… en mijn stukje over leiderschap als merkartikel
    je Ad

    Like

  2. Lieve Ad,
    Dank je – ik zal nu elke dag of zo een stukje van jouw kindertijd oproepen,
    M.

    Prof. dr M. du Bois-Reymond
    University of Leiden
    Faculty of Social Sciences
    Dep. of Education
    Postbus 955, 2300 RB Leiden/NL
    Tel.: 0031-71-527 4089
    email: dubois@fsw.leidenuniv.nl

    ________________________________

    Like

  3. Dag beste Ad,

    Ga stug door, zo af en toe lees ik wat je stuurt of zie de plaatjes, met groot genoegen

    Deze week las ik “Groeten uit Brabant” van Wim Daniëls, maar Den Bosch is een witte vlek bij hem.

    Groet Felix

    Like

  4. Beste Ad. Ik moet je bedanken voor de geweldige bijna dagelijks briljante schetsen die ik van je ontvang. Ik kijk er elke keer naar uit! Met hartelijke groet, Bert Breij

    Like

    1. Beste Bert,
      Ik nam net een eerste slokje van mijn kopje koffie. Je compliment proeft als het plakje gemberkoek dat ik node miste. Volmaakt tevreden
      je
      Ad

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s