Monnikenwerk

Illuminaties; Pentateuch Samaritanen cut

ψψψ

Monnikenwerk

Ik vind een stapeltje van mijn schriftjes terug, uit de eerste klassen van het Twents Carmel Lyceum. Er was een reden om op zoek te gaan. Vergeten wat die reden was. Maar ik zie mijzelf weer terug als die hongerige homo Faber. Honger waarnaar? Ik vluchtte destijds vrijwel elke avond naar de Leeszaal van de Openbare Bibliotheek. Een royaal, rustiek, in Amsterdamse Stijl ontworpen gebouw. Daar heb ik het rijk vrijwel alleen. De rumoerige uitleenbalie is drie zalen verder. Hier is zelfs geen gefluister, heerst de volmaakte rust. De Stijlmeubelen staan er – in rijen geordend, ingetogen bij. Alleen in het leren zitvlak van mijn uitverkoren meubel begint zich een kuil te vormen.

ψψψ

Af en toe kraakt een boek. Een hoorngeschal. Het vraagt mijn aandacht. Ik sta op, rijd de ladder nabij, en wij maken kennis. Ships that pass in the night. Ik blader en kijk of ik er een noot van kan maken, voor mijn teksten. Zoiets als: “Morning Star passeert 03.10 bakboord”.

ψψψ

Mijn schrijven heeft geen leerdoel, het dient niets en niemand. De aaneenrijging van letters schenkt mij esthetisch genoegen. Ik schrijf niet, maar kalligrafeer. In een soort van blokschrift dat mij in de tweede klas van de lagere school door juffrouw Naber wordt aangeleerd. Een product van de eerste naoorlogse schoolhervorming. We zijn anno 1947. Zij noemde het schoonschrift. Nu ik er op terugkijk wordt het mij duidelijk dat het de nageboorte is van het Duitse Gotische schrift, zoals ik dat toen in de boekenkast van mijn vader wel was tegengekomen.

ψψψ

Dat vind ik wel een mooie gedachte. De jonge generatie pedagogen die na de bevrijding ijverig voor het Ministerie aan de slag is geweest blijkt nog in de ban van de Germanisering die in de oorlog plaatsgreep. We zijn weliswaar door de Tommies en de Yankees bevrijdt, maar cultureel is van de Pop en Pipo cultuur nog geen spoor te herkennen.

ψψψ

Ik bedenk mij nu ook: in de derde klas kregen we een echte meester, een die elke ochtend de Volkskrant las, en begreep dat hij ons zo snel als mogelijk terug moest leiden naar een goed-Nederlands, aaneengeregen schuinschrift. In de Ban van de Pers, die van Goed en Kwaad weet. Het losse blokschrift verdwijnt in geheel Bevrijd maar Beschaamd Nederland naar de prullenbak.
Niet bij mij. Ik ben die ene, schuldeloze knape, een voor altijd Verloren, over boord geraakte Zoon.

ψψψ

Ooit de trots ook van Juffrouw Naber. Zij vergreep zich af en toe aan mijn velletjes. Ik wist dat zij na vier uur onder de deksel van mijn schoolbank dook en zich dan van een of twee van mijn velletjes meester maakte. Ze had het mij kunnen vragen. Maar hoeveel mooier was het niet dat zij dit achterwege liet. Hoog gezeten op het podium achter haar lessenaar, liet zij af en toe haar ogen naar mij afdwalen.

ψψψ

Ik werd gepromoveerd van de achterste rij banken, alleen bestemd voor zoete jongetjes, naar de voorste rij met rouwdouwers die goed in de gaten moeten worden gehouden. Ik begreep onmiddellijk wat mij te doen stond. Niet jegens de Juffrouw, maar jegens mijn nieuwe klasgenoten. In het speelkwartier en na schooltijd ontwikkelde ik mij razendsnel tot geduchte vechtersbaas, zelfs tot een aanvoerder. Een autocratisch schoolsysteem verdraagt nu eenmaal geen anomalieën.

ψψψ

Deze sprong voorwaarts vormt geen belemmering om de vaste relatie met Juffrouw Naber aan te houden die uit een geheel andere impuls was ontstaan. Nog vele malen blijkt een van mijn kalligrafische producties een volgende dag uit mijn schoolbank verdwenen. De woordeloze daad die tot een intieme verstandhouding kan uitgroeien. Ik pen elke dag een paar extra blaadjes vol. Extra voorbeeldig. En sla de volgende dag snel de klep open om te zien wat er ontvreemd is. De monnik en de non. Juffrouw Naber, ook op middelbare leeftijd, Juffrouw gebleven. Met een geheim. Mijn eerste grote geheim tussen twee mensen. Nou ja, een Mensch en mij, een Fast Mitmensch. Geen grote wereldliteratuur. Maar toch.

ψψψ

Later, in de Openbare Leeszaal, als mijn velletjes tot complete bundels uitgroeien heb ik geen geheime verzamelaar meer om mij heen. Maar in mijn handschriften is er nog steeds die moeiteloze, esthetische overgave. Klaarhelder, en toch, geheimtaal.

Ad Teulings's photo.
ψψψ

3 reacties op ‘Monnikenwerk

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.