Il est temps

 

Loukie jeanLuc Godard

Il est temps de proclamer vaine toute oeuvre qui laisse son auteur intact, et le lecteur à son confort. Vaine et mauvaise toute oeuvre qui ne te saisit pas comme avec une main, qui ne te pousse pas hors de toi-même, dans le scandale ou dans la joie de ta vocation créatrice.

Guy de Maupassant, Penser avec les mains, 1938′

Zware woorden werden tot een gevleugelde uitspraak. En het centrale thema van Jean-Luc Godard in zijn Histoire du Cinema, een inwijding in de geheimen van de Franse film noir.

Godard is inmiddels vrijwel uit het zicht verdwenen. Ik kan hem weer even de aandacht schenken die hij nog steeds verdient, en poets het citaat nu even op tot mijn thema, voor een inleiding tot de Kunsten van Loukie Hoos, die mij j.l. Zondag de eer gunde om deze expositie bij Galerie Ariana in Den Haag met enkele onthullingen te openen.

Mijn vrije vertaling van dit citaat zou kunnen zijn:

Laten we om te beginnen elk kunstwerk waar de maker ongedeerd mee wegkomt, en waarbij de lezer of kijker onverstoord op zijn gemak kan blijven zitten als voos en overbodig te beschouwen. Een loos gebaar, dat wordt het, als een kunstwerk de maker niet ook zelf bij de keel grijpt, een opdonder verkoopt, te schande maakt, of doet gloeien van vreugde om zijn creatieve bezetenheid.

Het is zo’n uitspraak waar je het in eerste instantie ook gloeiend mee eens wilt zijn. Om dan, tenminste zo vergaat het mij, te beseffen dat hier toch een wel erg romantische visie op het kunstenaarschap wordt aangereikt.

Want wat is er eigenlijk op tegen, als iemand je een avondje eenvoudig leesvermaak bezorgd, in je luie stoel, waar je met nog een glas Bourgogne naast je, en in je wat versleten kalfsleren pantoffels besluit om straks het laatste hoofdstuk open te slaan in je veilige warme bedje. Om daar gewoon, eerzaam, als kleinburger de ogen te sluiten.

Ik ben voor het eerst met de gloeiende vreugden van Guy de Maupassant vertrouwd gemaakt via de colleges van een van mijn filosofie hoogleraren. Hij was een bevlogen man, en ik hing aan zijn lippen. Met een dertigtal andere studenten. Van het vrouwelijk geslacht. Er waren misschien nog een of twee heren maar dan was het op. Ik wist nooit zeker of het dit publiek was dat mij aantrok, of de bevlogenheid van de charismatische docent. Ik trok zijn aandacht vanwege de prachtige dictaten die ik op deze bijeenkomsten vervaardigde. Middeleeuwse manuscripten, met een soort Karolingische letter, en af en toe miniaturen in de marge. Dat laatste rechtvaardigde de steelse blikken die ik over mijn blonde studiegenoten liet gaan. Zij stonden model voor mijn zwevende engelen, zoals de leermeester voor mijn apostel Paulus.

Creatieve gedrevenheid was ook mij derhalve niet vreemd. Mijn tentamen vond later dat jaar plaats in de parkachtige tuin van mijn hooggeleerde in de omgeving van Bilthoven, waarvoor ik als enige was uitgenodigd. Daar resideerde hij bij zijn moeder. Zij schonk thee en sneed zelfgebakken cake aan. De aanbevelingen van Guy de Maupassant bleken nu volledig in de wind geslagen. Het was gezellig. Zij nam mij even apart. Het moest mij, zo liet zij weten, wel duidelijk zijn geworden dat haar zoon een zwak had voor knapen zoals ik, maar kon mij tegelijk gerust stellen – er zou mij geen haar gekrenkt worden. En zo was het. Ik was verguld, kreeg een cijfer dat mijn jacht op een cum laude veilig stelde, en het gesprek met mijn leermeester ging echt over filosofie. Ik had een dictaat voor hem meegenomen waarop hij al vaker begerig zijn oog had laten vallen, en ik kreeg zijn jongste publicatie, met opdracht en handtekening. Alleen zijn voornaam helaas, maar ik was wijs genoeg om dat als zijn blijk van genegenheid te kunnen waarderen.

De Franse filmregisseur Jean-Luc Godard, de man die Guy de Maupassant destijds als de grote leermeester in zijn hart had gesloten, verging het eigenlijk niet zoveel anders. De praktijk toont zich altijd weer sterker dan de leer waardoor we worden aangestoken.

  • Uittreksel van: Ad W.M. Teulings, De Zevende Dag.iba. iBooks, 2016.

 

 

 

2 reacties op ‘Il est temps

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.