Verknipte Bruiden

Rembrandts Jonge Man. Een reconstructie
Schets van Ernst van de Wetering, bij zijn onderzoek naar de oorspronkelijke compositie van ‘de Jonge Man’ van Rembrandt. Door deze geschilderd tussen 1631 en 1635. Van de Wetering stelt vast dat het in oorsprong ging om een veel groter doek, het dubbelportret van een jong bruidspaar. De onderste helft werd afgesneden. En daarna de rechterzijde met de jonge bruid. Wat we zien is een kwart van het doek. De jonge man in zijn zwart bruidskostuum met die opvallende kanten kraag.

 

ΨΨΨΨΨ

De Jongeman van Rembrandt. Een schets van Ernst van de Wetering. Het drama verbeeld. Een technisch onderzoekresultaat. Wat ons rest: een kwart van een dubbelportret.  De vraag klemt nu des te meer: waarom werd deze bruid weggeknipt? De schenker, haar vader zou Rembrandt direct voor galg en rad hebben vastgezet.

ΨΨΨΨΨ

Of is dit het knipwerk van een veel later opgetuigde woesteling. Maar dan blijft de vraag: wie is er zo gek om een heel herkenbaar dubbelportret, waaruit voor iedereen glashelder blijkt dat het om een echte Rembrandt gaat te verknippen zodat alleen nog een onbekende jongeman overblijft en de eigenaar de waarde van het erfgoed in geld met wellicht het honderdvoudige ziet verminderen?

ΨΨΨΨΨ

Overigens, onze Jan Six XX heeft alle ondertrouwregisters in Amsterdam en Leiden al intensief onderzocht, zo liet hij destijds weten. Hij zal goede redenen hebben om aan te nemen dat het Saskia niet kan zijn, al kan ik die in zijn publicatie niet terugvinden. Zo ook ‘werelds meest fameuze Rembrandtkenner Ernst van de Wetering, pas nog bij vrienden hier in Leiden op bezoek. Geen voortgang in dit onderzoek.

ΨΨΨΨΨ

Ik weet het dus ook niet, maar blijf het zoeken bij een uit de hand gelopen geschil onder geloofsfanaten. De parmantige roomse kantkragen tegenover de knellend gesteven deftige halsgordels.

ΨΨΨΨΨ

Rond de tijd waarvan we spreken vertrekt een kleine vloot streng gereformeerde Hollanders naar de overkant om aan de Amerikaanse kust het pure, smetvrije, geloofszuivere New Netherlands gemeenschap te stichten.

ΨΨΨΨΨ

.Peter Stuyvesant

 

ΨΨΨΨΨ

De utopische kolonie van Peter Suyvesant, welbekend van onze lagere school literatuur. Een kolonie allen voor stijve witte kragemansen, een nieuwe wereld, waar andersdenkenden, joden, roomsen, waalsen, mennonieten, remonstranten, zwarten, kleurlingen, homosexuelen, noem maar op, met ijzeren vuist per omgaande weer de grote oceaan op worden gestuurd. Verderfelijk volk. Niet welkom. Alleen de zuiveren in de leer.

ΨΨΨΨΨ

De grootmoeder van Peter Stuyvesant is een Margaretha Tholincx, zus van een van mijn voorouders die rond 1570 vanuit ‘s-Hertogenbosch naar Amsterdam zijn geëmigreerd. Haar dochter, zijn tante is een Margaretha Stuyvesant.

ΨΨΨΨΨ

In 1628 wordt ‘s-Hertogenbosch eindelijk door de Oranjes veroverd. Aanhangers van de Nieuwe Religie nemen het stadsbestuur over en maken schoon schip. Roomsen wordt het burgerrecht ontnomen, zij zijn de nieuwe onderklasse, de onvrijen, zoals eerder de joden.

ΨΨΨΨΨ

Openbare bestuursfuncties worden tot de tijd van Lodewijk Napoleon en de Franse Revolutie (rond 1850) voor katholieken ontoegankelijk. Hun eeuwenoude bezittingen worden geconfisqueerd.

ΨΨΨΨΨ

Dat geldt niet alleen voor Den Bosch, maar voor de hele Republiek der Zeventien Verenigde Nederlanden. De nieuwe Regenten, gerecruteerd en toegestroomd uit Groningen, Friesland en Drente en de Achterhoek weten zich razendsnel te verrijken.

ΨΨΨΨΨ

Bij de Heren Zeventien staan uit de lucht gegrepen adelstitels. Te kust en te keur. Het blauwe boekje gaat open. Zo wordt in alle deftigheid duurzame loyaliteit met het nieuwe bestel gekocht.

ΨΨΨΨΨ

Kijk, denk ik dan, daar heb je wat om te knippen. Ook binnen mijn familie, die van Margaretha Tholincx dus, lopen de godsdiensttegenstellingen hoog op. Twee van haar broers blijven voor eeuwig befaamd of berucht als Bossche beeldenstormers.

ΨΨΨΨΨ

Een volledig verknipte wereld, daarin is de ruimte voor volledig verknipte kunst en cultuur.

ΨΨΨΨΨ

Ja, dit vind ik wel een aansprekende analyse. Niet de geboorteregisters, maar de ijzingwekkende kronieken van die tijd, die spreken boekdelen.

ΨΨΨΨΨ

Margaretha Tholincx. Ook een verknipte bruid. Tot op de dag van vandaag is zij welbewust door de volgelingen van Peter Stuyvesant uit de Dietsche geschiedenis weggepoetst. Voor de zuiveren in de leer mag zij nooit hebben bestaan. In de Nieuwe Wereld is voor hen wier ’t Roomse bloed nog door d’aderen vloeit geen plaats.

ΨΨΨΨΨ

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.