Eustacius Revisited

ΨΨΨΨΨΨ

Het staat al geruime tijd op mijn programma. Een puzzel. Met mijn goede vriend en collega Dr.Lucas van Dijck loopt een voor ons beiden interessante discussie over de positie van Eustacius van Hedickhuijsen (1390-1450). Deze Eustacius is evenals zijn vader (Gibo Gijsbert, Ghiselbert) lid van het Bossche smedengilde, en tevens hantscoemeker. Het lijkt een wat vreemde combinatie, hard en soft naast elkaar, maar dat is het niet. De Bossche handschoenmakers worden vrijwel altijd genoemd als smeden. Even befaamd als later, de Bossche Messenmakers. De handschoenen behoren tot de vaste uitrusting van armigers en ridders. Het zijn gelede metalen handbeschermers, onmisbaar voor wie betrokken raakt in een veldslag. In de periode 1340-1400 zijn die talrijk.

Schermafbeelding 2018-11-11 om 21.31.33
Recente kopie van een origineel uit 1450

 

ΨΨΨΨΨΨ

Een  lange reeks van voorvaderen van Eustaas van Hedickhuijsen blijkt lid van het Bossche smedengilde. Ook gilde geniet een zekere faam, en blijkt van groot belang voor de economische ontwikkeling van de stad. In de allereerste schepenbank van zeven leden plus veertien Raadsheren vergeeft de Hertog van Brabant vier vaste zetels aan dit gilde. Aan een tweede collectief van ondernemers, lakenkopers komt echter het grootste aandeel toe, met zeven vaste zetels. Dit hertogelijk privilege blijft tot de aan de jaren van de Reformatie gehandhaafd. Dit voorrecht geldt niet voor andere vertegenwoordigers in de Schepenbank. De lakenkopers delen in ‘s-Hertogenbosch, zoals in alle op stedelijke formaties in Europa, letterlijk de lakens uit. Bij de vertegenwoordigers uit het smedengilde, met name de harnasmakers en sweertfaegers, blijven de bestuurlijke ambities bescheiden. Hun politieke rol is al een eeuw eerder uitgespeeld.

De erfelijke privileges leiden tot een gesloten kring van gerechtigden. De overdracht van dit erfambt is altijd een strikte familiezaak van vader op zoon. Eens lakenkoper, altijd lakenkoper. Huwelijken worden en blijven gesloten in deze kleine kring. ‘s-Hertogen-bosch kent, zoals elders, zijn Tien Families.

ΨΨΨΨΨΨ

Zowel leden van de familie Tolinc, als die van de familie van Hedickhuijsen treffen we van meet af aan op het schepenkussen. Zij flaneren en floreren ook op de informele huwelijkmarkt van de prestigieuze, elitaire Lieve Vrouwe Broederschap. Tussen beide families onstaat meermalen en huwelijkse verbintenis. Er zijn ook zakelijke relaties. De harnasmakerij is een technologisch hoogwaardig arbeidsdelig proces en berust op een coördinatie van zestien onderscheiden specialismen, die elk over een eigen ambachtelijke werkplaats beschikken, in ‘s-Hertogenbosch, maar ook daarbuiten, met name in de Vrijdom van Orthen.  De handschoenmakers van Hedickhuijsen zijn toeleveranciers voor het meest complexe deel van het harnas. In meerdere maten op voorrad leverbaar. In ‘s-Hertogenbosch zijn er altijd meerdere handchoenmakers, maar er is maar éen harnasmakerij.

ΨΨΨΨΨΨ

 

Ik kom terug op de persoon van Eustaas van Hedickhuijsen. Hij is de eerste van die naam in een lange reeks van voorzaten. Hij treedt in het huwelijk met Elisabeth Tolinc, docter van de harnasmaker ..