Klein Epos van Onzekere Tijden

Bij een vroege schepping van Bertien van Maanen

ððððð

Ik probeerde dit hartveroverend beeld eerst in Amsterdam te situeren, werkplaats van Bertien van Maanen. Fotografe met wie ik ooit aanzat op de redactieburelen van De Groene Amsterdammer aan het Museumplein. Ging deze map daar ooit over tafel? Onwaarschijnlijk. Het is ouder werk.

ððððð

Het zou 1948 kunnen zijn, lokale socialistische bejaardenzorg. Zo zag dat er toen uit. Zoals de gaarkeukens waar ik in 1945 nog zelf mijn emmertjes eten ging ophalen. Die wereld was nog niet echt Vergangen.

ððððð

Zoals hierboven aan dit volksfront. Daar was het nog net zo. Maar dan zie ik die auto’s, nee. Anachronie. Ik zit er behoorlijk naast.

Wat verderop een onderschrift: Budapest 1975. Heremetijd! Budapest. Daar kwam ik voor het eerst in 1970.

ððððð

Dat is, na een eerste studiejaar, op pad met mijn jaar- en reisgenoot Peter van Stekelenburg, die deed ‘Niet-Westerse Sociologie’ – vertaal dit als Arabisch. Later zat ik met hem op de bult van een dromedaris in de woestijn.  Nu nog even, zonder een sous op zak, is dit een brug te ver. Maar we zijn al op weg! De goede kant op. Dromen. Dat wel.

ððððð

Peter heeft wel honderd zwarte grammofoonplaten in huis met Oost-Europese Volksmuziek.  Voor die winterse Zondagmiddagen op kamers in een troosteloos Tuindorp. Hij zingt wat mee, zet de handen in zijn zij, en maakt af en toe vreemde pasjes. 

ððððð

Zwarte platen in dubbele zin. Bakeliet, ja, maar ook, door hem overlopend van de zenuwen in een platenzaak achterovergedrukt. Ergens tussen de Dom en de Biltstraat in Utrecht.

ððððð

Later krijg ik het te horen, ik, als die buiten staander, preutse angsthaas. Als ik afgestudeerd en wel met geld op zak tenslotte zelf die winkel betreed: snel herkend als die medeplichtige van weleer. Deel van een veel vrolijk. Zij wisten van Peters boeverij, maar hadden met hem te doen. En, éen enkel plaatje in de week. Moest kunnen.

ððððð

Waarschijnlijk uit oude voorraad, in hun platenzaak gedropt door een Oost-Europese geheime dienst.

ððððð

Ach, dat waren tijden! Alles was dubbelzinnig. Zo dubbelzinnig als nu die Dikke Deur van Donald Trump. Triomfantelijke heerser over de laatste plek op aarde waar je nog zeker weet dat je nooit zeker weet waar je aan toe bent.

ððððð