Op de Groei 3

3

De Lieve Vrouwe

 

∉∉∉∉∉

Mijn broers en ik hebben bij onze doop allen de naam Maria meegekregen als laatste voornaam.

‘Jullie zijn onze Maria-kindjes’ geeft mijn moeder desgevraagd ten uitleg. ‘Wij hebben voor jullie gebeden in de Sint Jan van ’s-Hertogenbosch, voor het Onze Lieve Vrouwe Altaar.’ Mariakindjes die gaan nooit verloren, dat weet ik maar al te goed.

Dat altaar ken ik, bij mijn bezoek aan Opa en Oma ga ik met hem op pad om ieder een of twee kaarsjes op te steken. Dan word geknield, kan ik in het halfduister aan Maria een bescheiden wensje kenbaar maken, een Vergeet-mij-nietje, om af te sluiten met een Weesgegroetje, liefst drie. Maria houd niet van zelfzuchtigheid dat wist ik, maar het blijkt nooit eenvoudig om iets te vinden waaruit de zuiverheid van mijn motieven onmiskenbaar blijkt, maar waarbij ik toch ook zelf enige baat zal kunnen hebben.

Rondom het altaar zijn er muren waarop de gelovigen ornamenten hebben aangebracht. Bemoedigend. Maria heeft hun bede verhoord, en als middelares bij haar zoon Jezus een goed woordje gedaan. Hiervan wordt zo publiek getuigenis afgelegd voorzien van naam van deze dankbare zielen. De lokale omroep. Mijn vader weet zo twee verzilverde plaquettes aan te wijzen, een met de naam van mijn overgrootvader en een met die van zijn neef. Zij hebben als Zoeaaf voor de Paus gevochten tegen Garibaldi en het er in deze vernietigend verloren slag als een van de weinigen levend afgebracht.

‘Daar moest hij wel extra voor betalen,’ merkt mijn vader dan op, ‘zonder naam is goedkoper.’ Hij leek niet van zins voor zoiets ooit nog eens in zijn beurs te tasten, terwijl hier toch een mooie familietraditie zou kunnen worden voortgezet.

Er hangen maar weinig naamloze plaatjes aan de muren. Achter deze tekenen van zuiverheid, voor zover binnen handbereik, zijn door anderen briefjes gestoken met een verzoek aan de Heilige Maagd Maria. Dat was gratis, maar die briefjes werden dan ook na een week weer verwijderd. Waarschijnlijk te snel voor Maria om dit alles op tijd bij haar zoon ter sprake te brengen.

Enkele jaren geleden bladerde ik in een oud boek met getuigenissen uit de 15e eeuw over de wondere genezingen door dezelfde Onze Lieve Vrouwe aan mijn voorouders in genade geschonken. Dat geeft te denken. Zonder de beden van deze voorouders was ik er misschien nooit geweest.

∉∉∉∉∉

Het verhaal van de jongen in pyjama met broodmes heb ik ooit gepromoveerd tot mijn oudste herinnering. Al lang voordat deze beladen werd met het besef dat ik van zomer 1939 tot zomer 1943 als ‘enig kind’ door het leven was gegaan. Wat daarvoor gebeurde is mij onbekend gebleven. De twee vooroorlogse oudere broers hebben mijn jeugd niet meegemaakt. Over hun eigen jonge jaren heb ik nooit iets gehoord. Mijn ouders laten het verleden liever rusten. Als we als de drie oudste broers voorbereidingen treffen voor hun 25-jarig huwelijksfeest blijkt voor het eerst in alle duidelijkheid dat onze herinneringen niet gelijk oplopen. Ik grijp de gelegenheid aan voor een interview van mijn ouders. Mijn moeder probeert een verhaal op ons uit waarmee zij waarschijnlijk ooit een wijsneuzige vriendin had kunnen afwimpelen, maar biedt ten slotte toch een enkele opening.

Mijn vader voegt hier en daar een zin toe en dan grijpt hij in. ‘Hier begrijpen ze toch geen snars van! Wat wil je nou? Ze hebben nog niets van het leven gezien! Ze hebben geen idee wat de crisistijd voor de mensen betekende! Ze weten niets van de oorlog!’

Dat is maar al te waar. ‘We praten er nog wel eens over,’ zegt mijn moeder. Het lijkt ons allemaal een verstandig idee. We hielden niet van oplopende spanningen. En, er stond een feestdag op het spel.

In mijn leven doet, in de loop van September of Oktober 1943, mijn broer Jan uit Utrecht voor het eerst zijn intrede. Een half jaar later volgt oudste broer Jos. Alleen van Jos herinner ik mij zijn dramatische opkomst. Het zal eind februari geweest zijn. Er ligt een dik pak sneeuw in de tuin en er wordt geschaatst op de vijver van het Tichelt.

Ik zit aan tafel, de tuindeur zwaait open en daar staat Oma Utrecht, een strooien koffer met leren riem in de hand. Zij kijkt om, en daar, bij de tuinpoort volgt mijn broer Jos, uit Maastricht blijkt later, met eenzelfde uitrusting. Zij kijken ongemakkelijk naar binnen waar wij half zin opgestaan en hen aanstaren.

‘Daar zijn ze eindelijk!’, zwaait mijn moeder. ‘Daar is onze Jos’. We haasten ons naar de keukendeur, mijn vader stapt als eerste naar buiten. ‘Welkom’ zegt hij tegen Jos en legt een hand op zijn schouder. Zij schijnen elkaar nog niet eerder ontmoet te hebben.

∉∉∉∉∉

Als ik terug denk aan mijn jonge jaren dienen de thema’s zich moeiteloos aan. En de vraagtekens over wat werkelijkheid was, en wat niet meer dan een poging om uit snippers van een door de tijd verkruimelde papyrusrol een manuscript te ontdekken dat naar hedendaagse opvattingen tot zinvol inzicht leidt.

Mijn herinnering, en waarschijnlijk ook die van mijn oudere broers, kent twee met elkaar strijdig lijkende werkelijkheden. In de ene kom ik de wereld binnen na mijn oudere broers, zoals in elk gezin het geval is. In de andere ben ik er het eerst. Maar in elk van beide werelden lacht het geluk mij toe. Zo wil mijn geheugen het, het is niet anders. Ik rol altijd overal doorheen. ‘Een Zondagskind’ meldt mijn vader tegen zijn kennissen. ‘Een Zondagskind’ laat mijn moeder haar vrouwenclubjes weten. Zij leggen de lat voor mij niet al te hoog. Een Mariakind, dat was mijn visie op de werkelijkheid.

De eerste grote draai om mijn oren komt pas vele jaren later als mijn huwelijk uitloopt op een scheiding. Ik ben dan al in de dertig. ‘Goed zo, het werd onderhand tijd jongen!’ roep ik mijzelf toe, terwijl de tranen rijkelijk vloeiden, en mijn greep op het autostuur gevaarlijk verslapt. ‘Dit had je nodig, een stevige opdonder, goed voor je karakter.‘

∉∉∉∉∉


Op de Groei, Bilbao, El Arenal, 4 september 2012. Voor mijn lieve Grote Vergeetboek.


Op de Groei, Inhoudsopgave

  1. De krentenboom
  2. De raketfabriek
  3. De Lieve Vrouwe

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.