Fantombilder

Illuminatie Fantombilder Polizei

Illuminatie Fantombilder Christiaan

 

Ik weet dat ze bestaan. Fantomen. Er zijn mensen die ze hebben gezien en er over kunnen meepraten. De Duitse politie is regelmatig naar ze op zoek. Noteren de beschrijving die toevallige voorbijgangers geven en thuis op het bureau is er dan een kunstenaar die uit al die beschrijvingen een plaatje maakt.

Ik bekijk ze graag, ze hebben in al hun vormloosheid zeker ook een artistieke waarde. Ik moet daar nog een naam voor vinden. Ongrijpbare figuren, die Fantomen, opsporingsacties van de politie leveren meestal niets op.

Ik zou hen misschien de Leidse kunstenaar Christiaan van Tol kunnen aanbevelen, maar die volgt een omgekeerde weg. Haarscherpe krantenfoto’s, naar de volle werkelijkheid, dus behoorlijk saai om te zien, en al helemaal niet oproepend om te worden onthouden, zet hij soms om in een carte figuratif van kleurige lijnen, spannende mensentypes. Een alledaags zwart-wit plaatje uit de alledaagse krant wordt een ziel ingeblazen.

Het is alsof hij als ontbijt nog even een blikje doperwtjes opentrekt, wat vreemd misschien op dat uur van de dag, maar ik smeer dan mijn snee speltbrood met Zuid-Limburgse appelstroop van de familie Crombach, het enige waarmee je mij voor negen uur nog het bed uit kunt krijgen.

Dus Christiaan met zijn doppertjes, daar kijk ik niet van op. Maar zie, als zijn potje opengaat rolt daar geen geen zielig hoopje vaalgroene, opgezoete kneuterknikkers uit, maar slingeren lentegroene pareltjes, met een geur van vochtige teelaarde en dampende paardenmest om zich heen.

Als je die figuren van Christiaan in het echt zou tegenkomen zou je ze ook niet herkennen.Wat dat betreft: Ook Christiaan kent zijn fantomen.

Zondag hangen er verwacht ik een aantal op zijn expositie in de Leidse Ars. Inmiddels als deel van een meer omvangrijk werkstuk. Zonder een bordje: Kijk uit Uw doppen! Opsporing Verzocht.

Wat is kunst nu eigenlijk? De politieman die Fantomen maakt zet onheldere, verwarrende, soms tegenstrijdige tekstfragmenten om in een herkenbaar beeld. De politieman gebruikt niet meer lijnen dan een cartoonist, wat hij maakt is geen karikatuur. Christiaan van Tol gebruikt veel meer lijnen, het dansende lijnenspel is bij hem ook een doel op zich, misschien in de loop der tijd wel uitgegroeid tot zijn hoofddoel.

Het resultaat zou ik desondanks een ook karikatuur willen noemen. Hij begiftigt zijn objecten met een karakter dat hen waarschijnlijk geweld aandoet, maar dat mij, als kijker, en ik denk de meeste van zijn kijkers veel plezier geeft. Ja, wij beleven hier de herkenning van de uitgesproken types, die in werkelijkheid gelukkig niet bestaan. Die zaten al jaren op een wat afgelegen donker plekje gevangen in ons hoofd. In afwachting van hun bevrijding. Daarmee is denk ik het verschil tussen deze twee Fantomen blootgelegd. De eerste wacht opsluiting. De tweede wacht bevrijding.

In de katholieke theologie wordt die laatste vorm van transsubstantiatie gezien als een vorm van verlossing, een goddelijke genade. Dat vind ik wel een mooie overweging. Mijn glimlach naar een verstrooid verleden. Twee onwezenlijkheden. Een wereldlijke orde en een geestelijke. Twee figuranten. Een politieagent tegenover een dienaar Gods. As op mijn hoofd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s